Mədəniyyət · 18 oktyabr 2026

And dağlarındakı qızıl axtarışı: Dünyanın ən hündür şəhərində 50 min insan necə yaşayır?

Peruda dəniz səviyyəsindən təxminən 5100 metr yüksəklikdə yerləşən La-Rinkonada şəhəri kəskin iqliminə və zəif infrastrukturuna baxmayaraq, zəngin qızıl yataqları səbəbindən on minlərlə sakini özünə cəlb edir.

Perunun And dağları silsiləsində yerləşən La-Rinkonada daimi əhalisi olan dünyanın ən yüksək yaşayış məntəqəsi sayılır. Dəniz səviyyəsindən təxminən 5100 metr hündürlükdə qərarlaşan bu məkanda havanın seyrəkliyi, gecələr kəskin soyuqlar və ümumi yaşayış çətinlikləri hökm sürsə də, ərazi çox sayda insanı cəlb etməkdə davam edir. Bura gələnlər üçün seyrək atmosfer tez bir zamanda fiziki problemlər yaratsa da, nəsillər boyu formalaşan yerli sakinlər də bəzən başgicəllənmə, nəfəs darlığı və ürəkbulanma kimi hallarla üzləşirlər.

Şəhərin böyüməsi tarixi abidələr və ya turizm cəlbediciliyi ilə bağlı deyil. Bura köç edən təxminən 50 min nəfərin əsas məqsədi ətrafdakı dağlarda gizlənən zəngin qızıl yataqlarıdır. Perunun müxtəlif yerlərindən gələn insanlar maddi rifahlarını dəyişmək ümidi ilə bu əraziyə axışsalar da, şəhərin infrastrukturu artan əhalinin tələbatlarını ödəməkdən çox uzaqdır.

La-Rinkonadada məişət şəraiti son dərəcə ağırdır; bir çox ailə istilik sistemi, su təchizatı və şəxsi sanitar qovşağı olmayan sadə metal tikililərdə yaşayır. Yaşayış məntəqəsinin küçələrində tullantı yığınları və açıq kanalizasiya axıntıları adi mənzərəyə çevrilib, şəhər kənarında isə zibil sahələri getdikcə genişlənir.

Mədənlərdə çalışan işçilərin həyatı daima ciddi risk altındadır. Onlar dar yeraltı tunellərdə partlayışlar, çökmələr və zəhərli qaz təhlükəsi ilə üz-üzə qalırlar. Ərazidə tətbiq edilən xüsusi ödəniş qaydasına görə, fəhlələr həftələrlə təmənnasız çalışdıqdan sonra bir günlük istirahət vaxtı əldə etdikləri filizdəki bütün qızılı özlərinə götürmək hüququ qazanırlar. Bu sistem uğurlu tapıntı zamanı böyük qazanc vəd etsə də, bəxti gətirməyənlər üçün uzun müddət qarşılıqsız işləmək mənasına gəlir.

Ərazidəki ekoloji durum da narahatlıq doğurur; qızılın ayrılması prosesində tətbiq olunan civə və digər təhlükəli kimyəvi preparatlar ətraf torpaqları, eləcə də su mənbələrini çirkləndirir. Ağır yaşayış şərtlərinə və insan dözümünü sınağa çəkən mühitə baxmayaraq, zənginləşmək xəyalı ilə La-Rinkonadaya hər gün yeni sakinlərin gəlişi davam edir.

Mənbə: Lent.az — Azərbaycan