İqtisadiyyat · 29 sentyabr 2026

Andy Burnham-un "adjusted triple lock" planı: əhəmiyyətli, amma riskli addım

Baş nazir Andy Burnham triple lock sistemində əsaslı dəyişiklik təklif edib; bu, pensiyaları inflyasiya ilə qoruyacaq, illik əməkhaqqı bağlılığını zamanla əks etdirəcək və həm iqtisadi, həm siyasi nəticələr doğuracaq.

Baş nazir Andy Burnham-un ümumi seçkidən sonra "adjusted triple lock" üzrə planlarını açıqlaması geniş rezonans doğurub və qərarın təsiri salon xaricinə çıxacaq.

Burnham-ın təklifinə görə, dövlət pensiyası hər il qiymətlərin artımı ilə və ya 2.5% ilə — hansısı yüksəkdirsə — artırılacaq; beləliklə pensiya illik inflyasiya ilə ayaqlaşacaq və hər il artırılacaq.

Hazırkı triple lock-un pensiyanı illik orta əməkhaqqı artımı ilə bağlayan elementi illik əsasda aradan qaldırılır və onun əvəzinə bu əlaqə zamanla əks etdiriləcək. Siyasətə görə məqsəd pensiyanı 2030-cu ildə çatacağı rekord səviyyədə əməkhaqqına nisbət kimi saxlamaqdır.

Bu, gözləniləndən kəskin dəyişiklikdir — mətnə görə, sadəcə icmal və ya məsləhətləşmə deyil; nazirlər və deputatlar planı müdafiə etməli, daha sonra isə tarixi illik əməkhaqqı bağının dəyişdirilməsi üçün parlamentdə səsvermə aparılmalıdır. Müəllif bunun sadə "düzəliş"dən daha əhəmiyyətli olduğunu vurğulayır.

Maliyyə nəticələri uzaq perspektivdə böyük qənaət vəd edir, lakin yaxın illərdə xeyli az təsir edəcək. Institute for Fiscal Studies hesab edir ki, əgər bu dəyişiklik 2011-dən etibarən qüvvədə olsaydı, triple lock-un illik £16bn xərci yarıdan çox azalardı — hər il təxminən £9bn qənaət. Hökumət mənbələri isə qərarın 2040-a qədər ildə təxminən £15bn qənaət edəcəyini bildiriblər.

Baş nazirə məsləhət veriblər ki, sərt qərarlar qəbul edən Hökuməti qiymətləndirən istiqraz bazarları müsbət reaksiya verə bilər; məqalədə keçmiş xəzinə naziri Rachel Reeves-in qış yakıt müavinətini ləğv edib sonra geri çəkdiyi misal çəkilir. Müəllif qeyd edir ki, triple lock bu günkü nitqdən sonra başlanmış uzunmüddətli müzakirələrdən yalnız biridir — enerji və post-Brexit siyasətində də əhəmiyyətli addımlar gözlənilir və hökumət həm bazarların, həm də ictimaiyyətin dəstəyinə ehtiyac duyur.

Mənbə: BBC News — Business