Texnologiya · 17 oktyabr 2026

Avstraliya sosial şəbəkələrdə alqoritm tövsiyələrini söndürmək seçimini məcburi edir

Avstraliya hökuməti sosial media platformalarının istifadəçilərə tövsiyə olunan məzmun alqoritmlərini söndürmək imkanı verməsini tələb edən qanun layihəsini parlamentə təqdim edib.

Avstraliya hökuməti böyük texnologiya şirkətlərinə qarşı yeni tədbirlər çərçivəsində sosial media platformalarından tövsiyə alqoritmlərini söndürmək imkanının yaradılmasını tələb edən qanunvericilik təşəbbüsü irəli sürüb. Parlamentə təqdim edilən bu layihə istifadəçilərə yalnız izlədikləri hesabların paylaşımlarını görmək seçimini təmin etməyi hədəfləyir. Təşəbbüsün əsas məqsədi vətəndaşları psixi sağlamlığa zərər vuran və istənməyən məzmun axınlarından qorumaqdır.

Sözügedən addım xüsusilə sosial şəbəkələrdə zərərli məzmunların təsiri ilə qidalanma pozuntusu, radikallaşma və psixi problemlərlə üzləşən istifadəçilərin təcrübələrinə əsaslanır. Tədqiqatlar sosial media alqoritmlərinin asılılıq yaratdığını, istifadəçilərin emosiyalarını manipulyasiya edərək onları platformada saxlamaq üçün qəzəb və qorxu doğuran məzmunları ön plana çəkdiyini göstərir. Fəalların təşəbbüsü ilə başlayan kampaniya sonradan hökumət tərəfindən qanun layihəsi formasına salınıb.

Təklif edilən tənzimləmə "Rəqəmsal Qayğı Vəzifəsi" (Digital Duty of Care) qanun layihəsinin bir hissəsidir. Yeni qaydalar sosial şəbəkələr, onlayn oyun platformaları və çat-botlar da daxil olmaqla bütün rəqəmsal xidmətlərdən təhlükəsiz mühit təmin etməyi tələb edir. Uşaqların zərərli materiallardan, böyüklərin isə ciddi qanunsuz məzmunlardan qorunması nəzərdə tutulur və qanunun pozulmasına görə 100 milyon Avstraliya dollarınadək cərimə müəyyən edilir.

Bununla belə, təşəbbüs müəyyən tənqidlərlə də üzləşib. Avstraliyadakı sağçı siyasi qüvvələr və ABŞ-ın Tramp administrasiyası bu islahatların söz azadlığını və həddindən artıq senzuranı təhdid etdiyini bildirir. Hökumət isə bu iddiaları rədd edərək, məqsədin senzura deyil, istifadəçilərə öz lentləri üzərində birbaşa nəzarət hüququ vermək olduğunu vurğulayır.

Meta, Snap, TikTok, X və Google kimi nəhənglər rəsmi şərh verməkdən imtina etsələr də, sənaye nümayəndələri alqoritmsiz lentlərin istifadəçi təcrübəsini zəiflətdiyini iddia edirlər. Mütəxəssislər Avropa İttifaqının oxşar təcrübəsinə istinad edərək xəbərdarlıq edirlər ki, şirkətlər bu cür tənzimləmələri istifadəsi çətin və funksionallığı məhdudlaşdırılmış şəkildə tətbiq edərək insanları yenidən standart alqoritmlərə qayıtmağa məcbur edə bilər.

Mənbə: BBC News — Technology