Siyasət · 16 oktyabr 2026

Bakı Məhkəməsinin Nürnberq Prosesi ilə Müqayisəsinin Hüquqi və Siyasi Əhəmiyyəti Açıqlanıb

Prezident İlham Əliyevin Bakıda keçirilən məhkəməni Nürnberq Tribunalına bənzətməsi fərdi məsuliyyət prinsipinin və cəzasızlığa son qoyulmasının göstəricisi kimi qiymətləndirilir.

Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili və Multikulturalizm Mərkəzinin aparıcı məsləhətçisi Fuad Abdullayev bildirib ki, Prezident İlham Əliyevin Bakıdakı məhkəmə prosesini forma və mahiyyətinə görə Nürnberq Tribunalı ilə müqayisə etməsi mühüm hüquqi və siyasi məna kəsb edir. Ekspertin fikrincə, bu yanaşma sadəcə tarixi bənzətmə deyil, son 30 ildən çox müddətdə cərəyan edən proseslərin yekunudur.

Ekspert qeyd edib ki, Nürnberq beynəlxalq hərbi tribunal, Bakıdakı mühakimə isə Azərbaycan qanunvericiliyinə əsaslanan milli məhkəmə olsa da, hər ikisinin təməlində ağır cinayətlərə görə fərdi məsuliyyət prinsipi dayanır. Bu proses kollektiv cəzanı deyil, siyasi və ya hərbi sistem daxilində cinayət təşkilatçısı olmuş və ya əmr vermiş konkret şəxslərin hüquqi müstəvidə cavabdehlik daşımasını təmin edir.

Açıqlamada həmçinin beynəlxalq hüququn icra mexanizmlərindəki çatışmazlıqlara diqqət çəkilib. Azərbaycan torpaqlarının 30 ilə yaxın müddətdə işğal altında qalması və BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ilə aid dörd qətnaməsinin uzun müddət yerinə yetirilməməsi xatırladılaraq, Bakı məhkəməsinin siyasi müzakirələri məhz praktiki hüquqi müstəviyə daşıdığı vurğulanıb.

Fuad Abdullayevin sözlərinə görə, müqayisənin digər əhəmiyyətli cəhəti cəzasızlıq mühitinin ləğvidir. Belə ki, vaxtında hüquqi reaksiya verilməməsi yeni cinayətlərin törədilməsinə zəmin yarada bilər və suverenliyə qarşı törədilmiş əməllərdə zamanın keçməsi məsuliyyəti aradan qaldırmır.

Sonda ekspert əlavə edib ki, Azərbaycan hərbi zəfərdən sonra qisas deyil, sülh təklifi irəli sürüb və bu da qisasla fərdi hüquqi məsuliyyət arasındakı fərqi nümayiş etdirir. Bildirilib ki, dövlət başçısının çıxışındakı əsas mesaj davamlı sülhə nail olmaq üçün keçmiş cinayətlərə hüquqi qiymət verilməsi və tarixi ədalətin bərpası ilə bağlıdır.

Mənbə: Lent.az — Azərbaycan