Azərbaycan · 20 oktyabr 2026

Coğrafiya İnstitutunun Xəzər Dənizində Su Səviyyəsinin Dəyişmələri Üzərində Araşdırmaları

İnstitutun direktoru Zaur Imran, Xəzər dənizinin su səviyyəsi üzərində aparılan tədqiqatlar və gələcək proqnozlar haqqında məlumat verir.

Coğrafiya İnstitutunun direktoru Zaur Imran, Xəzər dənizində su səviyyəsinin son illərdəki azalma və qalxma dövrlərini araşdırır, bu prosesin əsas səbəblərindən birini su ehtiyatlarından səmərəsiz istifadəyə bağlayır. İnstitut, bu səmərəsizliyi çayların yuxarı axınlarında yüksək su sərfi, amma aşağı axınlarda həcmin azalması ilə izah edir, bu da dənizin səviyyəsinin aşağı düşməsinə yol açır.

Imran, bu azalmaların yalnız qlobal istiləşməyə bağlı olmadığını, həm də antropogen təsirin güclənməsinin əsas səbəblərindən biri olduğunu vurğulayır. Onun fikrincə, insan fəaliyyəti, xüsusən su istifadəsi və infrastruktur layihələri, Xəzərin su dövranını dəyişdirir.

İnstitut həmçinin Xəzərin ekosisteminə olan təsirləri araşdırır. Su səviyyəsi azalarkən akval ekosistemlərin kontinental rejimə keçdiyini, bu transformasiyanın uzun müddətli nəticələrinin hələ də öyrənilməsi lazım olduğunu bildirir.

Gələcək proqnozlara gəldikdə, Imran, su səviyyəsinin dəyişməsini dəqiq şəkildə təxmin etməyin çətin olduğunu, müxtəlif ssenarilərin mövcud olduğunu qeyd edir. Tektonik və seysmik aktivlik, xüsusən Xəzərin cənub hissəsindəki vulkanik fəaliyyəti, əlavə mürəkkəblik qatır.

İnstitut, Qazaxıstanın Coğrafiya və Su Təhlükəsizliyi İnstitutu ilə əməkdaşlıqda “Su və İqlim Dəyişikliyi” jurnalı üçün tədqiqatlar yayınlamışdır. Həmçinin, Xəzərdə su balansı, iqlim göstəriciləri və sahil xəttinin dəyişməsi üzərində iki əsas layihə həyata keçirilir.

Enerji sahəsində isə, Zaur Imran, günəş və külək enerjisi potensialının araşdırılması üçün hesabatlar təqdim etmişdir. Bu hesabatlar Azərbaycanın günəş enerjisi modeli, radiasiya udulması və külək turbinlərinin yerləşdirilməsi barədə məlumat verir. İstiqamətcə, institut coğrafi məlumatları, su obyektlərini və enerji potensialını yekunlaşdırıb, gələcəkdə ekoloji və energetik planlaşdırma üçün istifadə etməyi planlaşdırır.

Mənbə: Axar.az — Azərbaycan