İqtisadiyyat · 3 oktyabr 2026

G7 100 milyon barrel neft və dizel ehtiyatını sərbəst buraxacaq

G7 IEA-ın koordinasiyası ilə 100 milyon barrel neft və dizel ehtiyatını dörd ay ərzində sərbəst buraxacaq, ilk 20 gün ərzində isə önəmli həcmdə dizel açıqlanacaq; razılaşma üzv ölkələr arasında ixrac məhdudiyyətlərinin tətbiq edilməyəcəyini də ehtiva edir.

G7 liderləri beynəlxalq enerji ehtiyatlarından 100 milyon barrel neft və dizelin IEA vasitəsilə koordinasiya olunmuş şəkildə sərbəst buraxılacağını, bu prosesin dərhal başlayıb dörd ay davam edəcəyini bildirib. Plan çərçivəsində ilk 20 gün ərzində xüsusi miqdarda dizel buraxılması və ehtiyac olduqda əlavə dizel paylarının açıqlanacağı vurğulanıb.

Birləşmiş Ştatlar, Böyük Britaniya, Kanada, Yaponiya, Almaniya, İtaliya və Fransanın daxil olduğu G7 və Avropa İttifaqının nümayəndələri əməkdaşlığı IEA üzərindən həyata keçirəcəklər. Razılaşmaya görə, 100 milyon barrel qarışıq formada—həm dizel, həm də xam neft—buraxılacaq, lakin hansı tərəfdaş ölkələrin hansı həcmdə və nə vaxt pay verəcəyi hələqi aydın deyil.

Saziş ABŞ Prezidenti Donald Trump-ın dizel ixracına qadağa qoyacağı hədəsinə cavab kimi də qiymətləndirilir; Trump əvvəlcə belə bir qadağanı dəstəklədiyini bildirmiş, daha sonra bunu “heç vaxt tam masada olmadığını” və Avropanın böyük həcmdə dizel ehtiyatı sərbəst buraxmasını alqışladığını demişdir. ABŞ-ın Xəzinədarlıq naziri Scott Bessent də amerikalı fermerlər, yükdaşıyıcılar və şirkətlərin qiymət artımının yükünü çəkməməli olduğunu qeyd edib.

Fransa Prezidenti Emmanuel Macron bildirib ki, G7 IEA-nın koordinasiyası altında “100 milyon barrelədək” ehtiyatı dörd ay ərzində sərbəst buraxmağı razılaşdırıb və bu hərəkətin xüsusilə dizelin qiymətini aşağı salacağını vurğulayıb. Birləşmiş Krallığı təmsil edən Xarici İşlər Naziri Ed Miliband isə tədbirlərin enerji təchizatını stabilləşdirəcəyini, təchizat zəncirlərinin dözümlülüyünü gücləndirəcəyini və ev təsərrüfatları ilə müəssisələri qiymət şoklarından qoruyacağını söyləyib.

Bazar reaksiyaları isə qarışıq olub: qlobal benchmark Brent nefti qısa müddətə 100 dolların altına düşsə də, cümə axşamı axşamı təxminən 102 dollar səviyyəsinə qayıdıb; mənbədə qeyd olunur ki, daha əvvəl (ABŞ və İsrail İranı işğal etməzdən əvvəl) Brent təxminən 73 dollar səviyyəsində ticarət olunurdu. Əmtəə tədqiqatçısı Matt Smith (Kpler) hesab edir ki, Səudiyyə Ərəbistanı ilə Yəməndə husilər arasındakı yenidən davam edən atəşkəs pozuntuları və Səudiyyə tərəfinin Bab-al-Mandeb həb-silah yolunu təhlükəsizləşdirmək üçün mümkün hərbi addımları qiymətlərin yenidən yüksəlməsində rol oynayıb.

G7 həmçinin bir sıra neft və dizel istehsal müəssisələrinin eyni anda planlı baxışa göndərilməməsi üçün texniki təmir cədvəllərinin koordinasiyasını, dizel istehsalını artırmaq imkanına malik ölkələrin emal gücünü yüksəltməyi təşviq etməyi qərara alıb. Mənbədə qeyd edildiyi kimi, razılaşma üzv ölkələr arasında enerji və enerji məhsullarına ixrac məhdudiyyətlərinin tətbiq edilməməsini də əhatə edir.

Mənbə: BBC News — Business