Mədəniyyət · 10 oktyabr 2026

Hündürdaban ayaqqabıların tarixi: süvarilərdən müasir dəbə qədər

Müasir dövrdə qadın qarderobunun əsas elementlərindən sayılan hündürdaban ayaqqabılar ilkin olaraq kişilər tərəfindən praktik məqsədlərlə, xüsusən at minərkən istifadə edilib.

Hazırda qadın dəbinin ayrılmaz hissəsi kimi qəbul edilən hündürdaban ayaqqabılar ilkin mərhələdə kişilər üçün nəzərdə tutulmuşdu. İlk nümunələrinin Qərbi Asiyada meydana çıxdığı ehtimal edilən bu ayaqqabılar, xüsusilə süvarilərin ayağının üzəngidə möhkəm qalması və irəli sürüşməməsi məqsədilə hazırlanıb. Bu amil at belində döyüşərkən silahdan istifadə edən hərbçilər üçün böyük üstünlük təmin edirdi.

Torontoda fəaliyyət göstərən Bata Ayaqqabı Muzeyinin təqdim etdiyi məlumatlara görə, Qərbi Asiyada bu tip ayaqqabılardan Avropa qitəsindən yüz illərlə əvvəl istifadə olunub. Həmin muzeyin kolleksiyasında nümayiş etdirilən XVII əsrə aid İran kişi çəkmələri də daban elementinin birbaşa süvari mədəniyyəti və atçılıqla əlaqəli olduğunu təsdiqləyir.

XVII əsrin əvvəllərində iranlıların geyim üslubunun Avropada mənimsənilməsi nəticəsində dabanlı ayaqqabılar gündəlik kişi dəbinə daxil olub. Rahat hərəkət üçün əlverişli olmasa da, hündür dabanlar cəmiyyətdə zənginliyin və yüksək mövqeyin əsas göstəricisinə çevrilib. Eyni zamanda Fransa saray mədəniyyətinin təsiri ilə aristokratlar qırmızı dabanlı modellərə üstünlük veriblər; həmin dövrdə kişilərin geyindiyi dabanlar müasir qadın ayaqqabılarından fərqli olaraq enli və möhkəm quruluşda idi.

Elə həmin əsrdə qadınlar da kişi geyim elementlərini mənimsəyərək dabanlı ayaqqabılar geyinməyə başladılar. Zaman keçdikcə qadın modelləri daha zərif, hündür və bəzəkli formaya düşdü; bu ayaqqabılar uzun libasların altından ayağın daha kiçik görünməsinə xidmət edirdi. Nəhayət, XVIII əsrin sonlarında kişilər bu cür ayaqqabılardan gündəlik həyatda demək olar ki, imtina etsələr də, 1970-ci illərdə disko musiqi dalğasının təsiri ilə platformalı və hündürdabanlı modellər qısa müddətə yenidən kişi dəbində canlandı.

Mənbə: Lent.az — Azərbaycan