Mədəniyyət · 3 oktyabr 2026

Napoleonun 217 illik şifrəsi niyə oxunmamışdı?

Tarixçi Nikolay Promıslovun izahına görə, Napoleona məxsus şifrlənmiş məktub 217 il oxunmamış qalıb, çünki onu yalnız xüsusi açar açır; məktub sonradan süni intellekt vasitəsilə dekodlaşdırılıb.

Tarixçi Nikolay Promıslov deyir ki, Napoleona məxsus şifrlənmiş məktub 217 il oxunmamış qalıb, çünki onu yalnız xüsusi "açar" vasitəsilə açmaq mümkün imiş.

Promıslov bildirir ki, XVIII əsrin sonu və XIX əsrin əvvəllərində istifadə olunan şifrələmə üsullarından biri hərflərin əlifbada onlardan sonra gələn hərflərlə əvəzlənməsi olub və belə sistemlərin açılması üçün konkret açar—məsələn, müəyyən kitab və ya kod sözü—lazım gəlir.

Tarixçi vurğulayır ki, düzgün açarı bilmədən həm kod sözləri üzrə çoxsaylı variantları sırayla yoxlamaq, həm də kitab əsaslı şifrələrdə mümkün kitabların həddindən artıq çoxluğu səbəbindən mesajı oxumaq son dərəcə çətin olur.

Promıslov əlavə edib ki, süni intellektin gücü təkrarlanan və böyük həcmdəki əməliyyatları sürətlə yerinə yetirmək imkanındadır və bu cür xüsusiyyət mürəkkəb şifrələrin açılmasını qısaldır.

Mənbəyə görə, I Napoleonun (1769–1821) general Oqüst Frederik Lui Marmona göndərdiyi şifrəli məktub 217 ildən sonra ABŞ-ın "SentinelOne" şirkətində çalışan süni intellekt mühəndisi Karter Çörç tərəfindən "OpenAI GPT-6 Astra" sistemindən istifadə edilərək altı saat ərzində təhlil olunub və oxunub.

Mənbə: Lent.az — Azərbaycan