Siyasət · 18 oktyabr 2026

Türkiyənin İsraillə ticarəti dayandırmaq bəyanatları və daşımalarla bağlı iddialar

Rəsmi Ankaranın İsraillə bütün ticarəti dayandırdığını bildirməsinə baxmayaraq, beynəlxalq hesabatlar və dəniz daşımaları göstəriciləri Türkiyə mənşəli malların bu ölkəyə çatdırılmasının davam etdiyini göstərir.

Türkiyə tərəfi Qəzzadakı hadisələrə etiraz olaraq 2024-cü ilin may ayında İsraillə bütün idxal-ixrac əməliyyatlarının dayandırıldığını bəyan etmiş və münasibətlərin sıfırlandığını açıqlamışdır. Həmçinin rəsmi qurumlar sonrakı açıqlamalarında bu embarqonun qüvvədə qaldığını və birbaşa ticarətin tamamilə dayandığını təkrarlamışdır.

Bununla belə, İsrail Mərkəzi Bankının məlumatları fərqli göstəriciləri üzə çıxarıb. Hesabatlara əsasən, qadağadan sonra azalma qeydə alınsa da, Türkiyə mənşəli məhsulların İsrailə idxalı tam kəsilməyərək müəyyən həcmdə davam edib. Türkiyə tərəfi sement idxalının dayandığını bildirsə də, bəzi metal və digər tikinti materiallarının göndərilməsinin davam etdiyi qeyd olunur.

Digər mühüm məqam isə dəniz nəqliyyatı ilə əlaqədardır. Türkiyə bayraqlı gəmilərin İsrail limanlarına girişi və İsrail gəmilərinin ölkə limanlarına gəlişi qadağan edilsə də, araşdırmalar Panama və Liberiya kimi xarici bayraqlar altında üzən və Türkiyə şirkətləri ilə əlaqələndirilən gəmilərin Aşdod və Hayfa limanlarına səfərlər həyata keçirdiyini göstərir. Hətta bəzi gəmilərin naviqasiya sistemlərini söndürərək marşrutlarını gizlətdiyi iddia olunur.

Ticarət mübahisələrində Fələstinə yönələn tədarüklər də müzakirə mövzusudur. Ankara Fələstinə məxsus limanların olmaması səbəbindən daşımaların İsrail limanları üzərindən icazəli şəkildə getdiyini bildirsə də, beynəlxalq rəqəmlər bu məhsulların son təyinatına nəzarətdə qeyri-müəyyənliklərin qaldığını göstərir. Eyni zamanda, üçüncü ölkələr vasitəsilə tədarüklərin də mövcud olduğu bildirilir.

Azərbaycanın İsraillə münasibətlərinin bəzi Türkiyə dairələrində tənqid olunması fonunda isə qeyd edilir ki, rəsmi Bakı xarici iqtisadi əlaqələrini müstəqil və açıq şəkildə həyata keçirir. Bunun əksinə olaraq, rəsmi qadağalara rəğmən Türkiyə mənşəli malların və əlaqəli gəmilərin İsraillə daşımalarda iştirakına dair faktların mövcudluğu siyasi bəyanatlarla iqtisadi reallıqlar arasındakı ziddiyyətləri ortaya qoyur.

Mənbə: Lent.az — Azərbaycan